Smisao izraza „paor“ u delima Veljka Petrovića (prvi deo)

KNJIŽEVNOST  
Smisao izraza „paor“ u delima Veljka Petrovića (prvi deo)



SJAJNE VESTI I DUŠAN KOVAČEV – AUTORSKI TEKST

Poštovani posetioci našeg portala,

Imamo priliku da vas obradujemo novim autorskim tekstovima. U proteklom periodu ostvarili smo saradnju sa nekoliko istaknutih ličnosti Srbije, a među njimaje i gospodin Dušan Kovačev. U autorskom tekstu koji ćemo prenositi u nastavcima Dušan se bavi analizom smisla izraza „paor“ u delima Veljka Petrovića.

UVOD

Izraz paor je u našem jeziku tuđica nemačkog porekla. Etimologija je utvrdila jasna značenja ove reči. Međutim, određenje činilaca pojma na kojeg se odnosi ta reč pokazuje njegovu nejasnost i sasvim kontradiktornu promenljivost. Stoga su cilj, svrha i kontekst upotrebe ove reči kao izraza u srpskim govorima Vojvodine od starine bili uglavnom pejorativni. Bunjevački govori (u doba kada nisu kategorisani kao zaseban jezik) nisu poznavali ovaj problem. Tako su i Srbi na severu Banata često upotrebljavali reč paor van negativnog konteksta i pejorativnog smisla. Ovakva dijalektika emocije koju izraz paor nosi, doprinela je da se u određenim situacijama izraz naglo javlja u tragičnoj sudbinskoj ulozi.

VELJKO PETROVIĆ

Veljko Petrović je u svojim delima prvi ostavio važna književna svedočanstva o toj pojavi, koju je uočavao kako kod Srba, tako i kod Bunjevaca.

Paor radi
a gospodin bere,
oduvek je tako bilo,
pa će tako uvek i ostati.
Veljko Petrović (Miška eregbiroš)

Očigledno svestan duha statusne zavisnosti i neslobode ratara kojeg sobom nosi reč paor u doba Habsburga, Petrović o izrazu svedoči upravo ili posredno u više pripovedaka, naglašavajući kako se uprkos neodoljivoj moći gospodara i vlasti kod srpskih paora na severu Bačke ipak očuvao duh samostalnosti i slobode, koji je kod ostalih naroda na tom području uminuo. Novi talas nepoželjnosti upotrebe izraza paor u Vojvodini nakon Prvog svetskog rata treba tražiti u ambijentu nacionalizovanja zemljišnih veleposeda, agrarne reforme i ukidanja feudalnih odnosa. I ovaj ambijent je književno oslikao Veljko Petrović u nekoliko svojih pripovedaka prikazujući društvene, socijalne i statusne prilike svog zavičaja na severu Bačke.

Književna svedočanstva Veljka Petrovića o smislu reči paor među Bunjevcima su svedočanstva jednog srpskog pisca. Takođe, ona pokazuju da se klasno podložništvo zemljoradnika moglo produbiti u sudbinsko stanje. To je svedočanstvo nepromenljivog poljoprivrednog podložničkog pesimizma, svedočanstvo o najdubljem smislu kojeg nosi reč paor.

Nastaviće se …

Tekst je autorsko delo Dušana Kovačeva i objavljuje se u nastavcima. U narednom nastavku biće obrađeno korišćenje izraza „paor“ u pripovetci „Bunja“.

SJAJNO!



Jedan odgovor na temu "Smisao izraza „paor“ u delima Veljka Petrovića (prvi deo)"

  1. Pingback: Smisao izraza „paor“ u delima Veljka Petrovića ("pripovetka Bunja") - Sjajne Vesti

Morate se ulogovati da bi postavili komentar Login